Czy jestem uzależniony? 6 sygnałów, których nie warto ignorować
Jeśli wpisałeś w wyszukiwarkę pytanie "Czy jestem uzależniony?", prawdopodobnie coś zaczęło Cię niepokoić. Samo zadanie sobie tego pytania nie oznacza jeszcze uzależnienia, ale warto przyjrzeć się swojemu zachowaniu.
Nie da się postawić diagnozy na podstawie jednego objawu ani artykułu w internecie. Są jednak sygnały, które mogą świadczyć o rozwijającym się uzależnieniu i powinny skłonić do konsultacji ze specjalistą.
1. Próbujesz ograniczyć, ale nie potrafisz
Mówiłeś sobie:
- „To ostatni raz.”
- „Od poniedziałku przestaję.”
- „Będę robić to tylko okazjonalnie.”
Jeżeli mimo kolejnych postanowień wracasz do tego samego zachowania, może to świadczyć o utracie kontroli – jednym z najważniejszych objawów uzależnienia.
2. Coraz częściej sięgasz po to, żeby poradzić sobie z emocjami
Zastanów się, dlaczego używasz substancji lub wykonujesz określone zachowanie. Czy robisz to głównie wtedy, gdy:
- jesteś zestresowany,
- czujesz złość,
- jest Ci smutno,
- odczuwasz samotność,
- chcesz przestać myśleć o problemach?
Jeżeli dana substancja lub zachowanie stają się podstawowym sposobem radzenia sobie z emocjami, warto potraktować to jako sygnał ostrzegawczy.
3. Potrzebujesz coraz więcej
To, co kiedyś wystarczało, przestaje dawać ten sam efekt. Może zauważasz, że potrzebujesz większej ilości substancji, więcej czasu spędzanego przy danym zachowaniu albo coraz silniejszych bodźców. To zjawisko nazywa się wzrostem tolerancji i jest jednym z kryteriów rozpoznawania uzależnienia.
4. Bez tego pojawia się napięcie
Kiedy nie możesz sięgnąć po substancję lub wykonać określonego zachowania, stajesz się rozdrażniony, niespokojny albo trudno Ci się skoncentrować. Nie zawsze są to objawy fizyczne. Często pierwszym sygnałem jest po prostu silne napięcie i ciągłe myślenie o tym, kiedy znowu będziesz mógł po to sięgnąć.
5. Widzisz konsekwencje, ale nadal to robisz
Zastanów się, czy przez swoje zachowanie:
- pogorszyły się relacje z bliskimi,
- zaniedbujesz obowiązki,
- wydajesz więcej pieniędzy, niż planowałeś,
- masz problemy ze zdrowiem,
- odczuwasz poczucie winy.
Jeżeli mimo tych konsekwencji trudno Ci przestać, warto poszukać profesjonalnej pomocy.
6. Coraz więcej życia kręci się wokół jednej rzeczy
Coraz częściej planujesz dzień tak, aby mieć możliwość użycia substancji lub wykonania określonego zachowania. Rezygnujesz z innych aktywności, odkładasz obowiązki lub tracisz zainteresowanie tym, co wcześniej było dla Ciebie ważne. To znak, że problem zaczyna zajmować coraz więcej miejsca w Twoim życiu.
Kryteria rozpoznawania uzależnienia według ICD-10
Opisane wyżej sygnały odpowiadają mechanizmom, które specjaliści biorą pod uwagę podczas diagnozy uzależnienia. Zgodnie z klasyfikacją ICD-10 ocenia się między innymi trudność w kontrolowaniu używania, silne pragnienie, rozwój tolerancji, objawy odstawienia oraz kontynuowanie zachowania mimo szkód. Rozpoznanie zawsze stawia specjalista po dokładnym wywiadzie. Nie oznacza to, że każda osoba, która zauważa pojedynczy z tych objawów, jest uzależniona. Specjalista ocenia całość sytuacji – sposób funkcjonowania, historię problemu, konsekwencje oraz wpływ danego zachowania na życie.
Co dalej?
Jeśli podczas czytania tego artykułu rozpoznałeś u siebie kilka opisanych sygnałów, nie oznacza to jeszcze, że jesteś osobą uzależnioną. O rozpoznaniu decyduje specjalista po dokładnym wywiadzie. Nie warto jednak czekać, aż problem się pogłębi. Im wcześniej zgłosisz się na konsultację, tym większa szansa na zatrzymanie rozwoju uzależnienia i uniknięcie jego konsekwencji. Jeżeli masz wątpliwości, rozmowa z terapeutą uzależnień może pomóc odpowiedzieć na pytanie, z którym trafiłeś do tego artykułu – czy rzeczywiście rozwija się u Ciebie uzależnienie i jaka forma pomocy będzie najlepsza.
